Buitenspelen in elk weertype: Er bestaat geen slecht weer
Ken je dat? Een bewolkte dag, een sprietje regen en meteen denken we: "Vandaag blijven we lekker binnen." Zo jammer!
Want buiten zijn, dat is waar kinderen van opbloeien. Het ruikt anders, het voelt anders, en elk weertype heeft z’n eigen charme. Als je in de kinderopvang of buitenschoolse opvang werkt, weet je hoe crucialie die buitenmomenten zijn voor de ontwikkeling.
Maar hoe stimuleer je dat als het even niet meezit? Het antwoord is simpel: goede kleding en een flinke dosis lef.
Er bestaat namelijk geen slecht weer, alleen maar minder goede kleding.
Buitenspelen kan in ieder seizoen met een geweldig buitenpak!
Stel je voor: het is herfst. De wind waait hard en de lucht is grijs. De meeste kinderen zitten binnen, maar de groep met het juiste pak rent buiten alsof het lente is.
Een goed buitenpak is de sleutel. Denk aan een overall zoals het Freno Fevar buitenpak.
Dit is niet zomaar een regenpak; het is een warm, waterdicht en winddicht pak met een zachte fleecevoering. Je kind kan er heerlijk in bewegen, zonder dat er koude lucht of regen naar binnen glipt.
De details maken het verschil. Rubberen bandjes bij de voeten zorgen dat de broekspijpen goed blijven zitten, zelfs als er een modderpoel wordt overwonnen. Dit soort pakken werkt als een soort tweede huid die het weer buitensluit.
Je hoeft niet te kiezen voor dikke truien en jassen die beperken; een dunne binnenlaag en het buitenpak eroverheen werkt vaak beter.
Zo blijft de bewegingsvrijheid groot en het kind warm en droog. Buitenspelen wordt zo geen gevecht tegen de elementen, maar een avontuur mét de elementen.
Slecht weer bestaat niet!
Waarom vinden we regen eigenlijk eng? Meestal omdat we zelf niet goed gekleed zijn.
Als we nat worden en koud, zijn we snel chagrijnig. Kinderen zijn dat veel minder, zolang ze maar warm en droog blijven.
Een regenbui is spannend! Het geluid op een capuchon, de plassen die spatten, de lucht die verandert. De wereld wordt ineens veel interessanter.
De kunst is om de groep te begeleiden vanuit die nieuwsgierigheid, niet vanuit angst voor viezigheid. De uitdaging in de pedagogiek is om drempels weg te nemen. Een drempel is vaak praktisch: "Straks zijn alle kleren vies." Als je werkt met waterdichte pakken, is die zorg weg. Je kunt kinderen de ruimte geven om te ontdekken.
Geschikt voor elk seizoen – van -10°C tot 15°C
Ze mogen in de plassen stampen, takken zoeken die door de wind zijn omgewaaid, en modder voelen.
Dat is geen rommel maken, dat is sensorisch leren. De wereld voelen met je handen, je voeten en je ogen.
En met het juiste pak is het gewoon veilig en comfortabel. Veel ouders en pedagogisch medewerkers denken dat je voor kou dikke, zware kleding nodig hebt. Dat is een misvatting die beweging belemmert.
Een pak met fleecevoering dat winddicht is, kan een temperatuurbereik van -10°C tot 15°C aan.
Regen en modder? Geen probleem!
Dat klinkt misschien als een gok, maar het zit 'm in het tegenhouden van de wind. Wind is de grootste dief van warmte. Als je die buiten houdt en een laagje warmte vasthoudt (fleece), dan kan een kind prima bewegen bij temperaturen rond het vriespunt.
Zodra het kind rent, produceert het warmte. Een te dik pak zorgt dan voor oververhitting en zweten, wat juist weer koud wordt.
Het is dus een kwestie van de juiste balans. In de winter draag je er een thermo-ondergoed onder en een dunne trui.
In de herfst of lente bij een graad of 10 draag je er misschien alleen een shirt onder. Het pak beschermt tegen de koude wind en de regen, terwijl het lichaam zelf zijn werk kan doen. Dit maakt het pak zeer duurzaam inzetbaar; je koopt het niet voor één seizoen, maar voor het hele jaar.
Modder is de ultieme test voor kinderopvang-kleding. En voor de moed van de leidster! Maar serieus, waterdichtheid is key. Een waterdicht pak met getapete naden voorkomt dat er ook maar één druppel doorheen komt.
Kinderen spelen steeds minder buiten
Kinderen kunnen urenlang in de regen spelen als hun kleren droog blijven.
Het gaat niet om de regen, het gaat om het comfort. Als de kleding nat wordt, trekt de kou erin en is het plezier snel verdwenen.
Met een waterdicht pak kunnen kinderen de meest fantastische bouwwerken maken in de modder. Ze graven kuilen, maken moddertaarten en rijden met autootjes door de plassen. Dit is essentieel voor de ontwikkeling van de fijne motoriek (vastpakken, kneden) en de grove motoriek (balans, hurken).
Bovendien is het gewoon heel leuk. En voor de leidsters: een pak aan, schoenen aan, en je kunt overal bij.
Geen gezeur over dat je broek nat wordt als je hurkt om een rups te bekijken. Het is een zorgelijke ontwikkeling. Jantje Beton deed onderzoek en wat blijkt?
Tussen 2013 en latere jaren is het aantal kinderen dat dagelijks buiten speelt gedaald van 20% naar 14%. In totaal gaat het om meer dan 1 miljoen kinderen op de basisschool die niet dagelijks buiten komen.
Buitenspelen stimuleert de motorische en cognitieve ontwikkeling
Dat is een gigantisch aantal. We weten allemaal dat bewegen gezond is, maar het raakt ook de manier waarop kinderen leren omgaan met hun omgeving.
De cijfers liegen er niet om. Onderzoek (met een percentage van 14%) bevestigt dat de helft van de kinderen eigenlijk wel meer wil buiten spelen, maar het niet doet. Waarom? Zitten ze vast aan schermen?
Zijn de ouders te druk? Is de drempel te hoog? In de opvang en BSO hebben we een unieke kans. Door de overgang van binnen- naar buitenactiviteiten soepel te begeleiden, bepalen we de agenda.
Als wij zeggen: "Jas aan, pak aan, we gaan naar buiten," dan gebeurt het.
We moeten die verantwoordelijkheid pakken, juist als het regent. Waarom is dat buitenspelen zo nodig?
Buiten is de natuurlijke gymzaal. Kinderen leren inschatten hoe hoog een stapel stenen is, hoe ze hun evenwicht houden op een boomstam, en hoe hard ze kunnen rennen zonder te vallen. Dit is de motorische ontwikkeling in optima forma.
Benut kansen in de buitenspeelomgeving
Spierkracht, coördinatie en uithoudingsvermogen groeien als kool. Binnen, in een lokaal, is dit bijna niet na te bootsen.
Maar het gaat verder. Buitenspelen is ook cognitief zwaar werk. Een tak is niet zomaar een tak; het is een zwaard, een toverstaf of een bouwsteen.
De fantasie wordt gestimuleerd. Buiten oplossen kinderen problemen: "Hoe bouwen we een hut die niet omwaait?" Ze leren samenwerken, onderhandelen en conflicten oplossen.
Dit zijn vaardigheden die ze later hard nodig hebben. De prijs van die ontwikkeling?
Onbetaalbaar, maar de investering is minimaal: tijd en moed. Veel pedagogisch medewerkers kijken naar het weer en denken: "Dit kan niet." Maar kijk eens naar de kansen. Een glibberig pad is een uitdaging voor de balans.
Een modderige hoek is een paradijs voor creativiteit. Een winderige dag is perfect om vliegers te maken of bladeren te laten waaien. De buitenomgeving verandert constant en dat is educatief goud waard. Door een leerzame buitenruimte in te richten, kun je praten over het weer, de seizoenen en de dieren die zich aanpassen.
Hoe krijgen we kinderen meer naar buiten?
Het mooie van een buitenpak is dat het de barrières wegneemt. Je hoeft niet te zeggen: "Niet in die plas springen!" Je kunt juist zeggen: "Kijk eens hoe ver je kunt springen!" De pedagogische houding verandert van "voorkomen" naar "begeleiden".
Je kunt je richten op de beleving van het kind in plaats van op het schoonmaken van de kleding. Dat maakt de dag voor iedereen leuker en ontspannener.
De trend is duidelijk: minder buiten spelen. Organisaties pleiten voor minimaal één uur buiten per dag voor elk kind. Hoe draag jij daar als professional aan bij, bijvoorbeeld door de waarde van een eigen moestuinbak te benutten?
Het begint bij het eigen maken van buiten spelen. Maak het tot een vast onderdeel van het ritme, net als eten of slapen.
Zorg dat de materialen makkelijk bereikbaar zijn. En zorg voor de juiste uitrusting voor de kinderen en voor jezelf. Een concrete tip: investeer in goede buitenpakken voor de groep.
Je hoeft ze niet per se te verkopen; je kunt ze ook aanschaffen voor de opvang. De prijs van een kwalitatief goed pak (zoals de Freno Fevar) is vaak lager dan de kosten van voortdurende vervanging van goedkope regenpakken die lekken of niet warm genoeg zijn.
- Check de uitrusting: Heeft elk kind een waterdicht en winddicht pak? Zijn de schoenen waterdicht?
- Plan de buitenmomenten: Kies voor buiten als het even kan. Eten buiten? Waarom niet!
- Wees het rolmodel: Ga zelf ook in de regen naar buiten. Laat zien dat het niet eng is.
- Geef ze de ruimte: Zeg "ja" tegen modder en "ja" tegen plassen springen.
Bovendien: als de kinderen droog en warm zijn, is de groep rustiger en happier.
Dus, wat weerhoudt je? Als we het tij willen keren en die 14% dagelijks buitenspelers weer willen zien groeien, dan is het aan ons. Met de juiste kleding, zoals een pak dat bestand is tegen temperaturen van -10°C tot 15°C en waterdicht is, is elk weertype speelweer.
Dus, trek die laarzen aan, ritst dat pak dicht en ga eropuit. De lucht is grijs? Prima. Dan schijnen jullie wel!