De introductie van de tafels van vermenigvuldiging met kralen
Stel je voor: je zit aan een tafel in een gezellige groepsruimte van de buitenschoolse opvang.
De kinderen zijn net klaar met knutselen en nu is het tijd voor rekenen. Maar in plaats van alleen maar getallen op een blad te tikken, pakken we iets tastbaars.
We gaan aan de slag met kralen. Waarom? Omdat rekenen voor jonge kinderen begint met voelen, zien en beleven. Vooral het begrip vermenigvuldiging kan lastig zijn. Het voelt abstract. Maar met een paar mooie kralen en een handig houten bord, wordt het ineens heel concreet.
Je ziet direct hoeveel het is. Dat is het hart van Kosmisch Onderwijs: de wereld begrijpen door het te ervaren.
Waarom vermenigvuldigen met kralen zo werkt
Vermenigvuldigen is in het begin best een uitdaging. Je kind moet begrijpen dat je niet zomaar optelt, maar dat je groepen bij elkaar telt.
Een kind van 7 of 8 jaar oud denkt nog heel concreet. "Drie keer vier" is voor hen misschien nog een vreemd woord. Maar als je drie bakjes neemt en in elk bakje vier kralen legt, dan zie je het direct. Het is tastbaar. Je kunt het aanraken.
In de pedagogiek van de buitenschoolse opvang is dit goud waard. Kinderen zijn na een drukke schooldag vaak moe.
Ze hebben behoefte aan rust en ritme. Een fysieke activiteit zoals het verplaatsen van kralen helpt hun concentratie te verhogen.
Ze worden niet afgeleid door abstracte symbolen, maar focussen op het materiaal. Bovendien is het sociaal: je kunt het samen doen. Eén kind schuift de kralen, een ander schrijft het getal op.
Samen ontdekken ze de logica van getallen. De kern is het visueel maken van tientallen.
Gebruik je kleurrijke kralen, dan zie je direct hoe een tiental ontstaat. Gouden kralen staan vaak voor de eenheden, terwijl een specifieke kleur voor de tientallen staat. Dit helpt kinderen om het verschil tussen 12 en 20 sneller te voelen. Het is een feestje voor het oog en de hersenen tegelijk.
Slangenspel vermenigvuldigen
Laten we beginnen met een klassieker die in veel Montessori-groepen terugkomt: het Slangenspel.
Dit is een specifiek fichesspel gericht op vermenigvuldigen. Het merk Montessori Premium biedt een prachtige set aan, SKU TIX-8654. De prijs is €52,90.
Wat krijg je daarvoor? Een stevig houten dienblad van 30 x 13,5 x 2,5 cm.
Dit blad is net groot genoeg om op tafel te gebruiken zonder ruimte te verspillen.
In het spel zitten drie houten doosjes van 11,5 x 8,5 x 4,2 cm. Deze zijn perfect voor het opbergen van de kralen en kaartjes, wat de zelfstandigheid van het kind bevordert. Ze leren zelf hun materiaal te ordenen. De inhoud is rijk: je hebt vijf kralenreeksen die lopen van 1 tot en met 9.
Daarnaast zitten er 23 gouden kralenstaafjes bij. Deze staafjes zijn essentieel voor het visualiseren van tientallen.
Ze zien er waardevol uit en trekken de aandacht van kinderen direct. Om het overzicht te houden, bevat de set drie kunststof scheidingskaartjes. Deze gebruik je om groepen van elkaar te scheiden, bijvoorbeeld om te laten zien dat 3 x 4 iets anders is dan 4 x 3.
Voor de opvang in Nederland en België is de prijs voor verzending €7,99.
Dit is een vaste prijs, wat het overzichtelijk houdt voor de budgetten van de opvang. De aanbieder is sinds 2000 actief, zowel voor particulieren als professionals, wat vertrouwen geeft in de kwaliteit. Een ander prachtig hulpmiddel is het Montessori bord voor vermenigvuldigen.
Met kralen voelt vermenigvuldigen niet als schoolwerk, maar als een spelletje waar je echt iets kunt bouwen.
Montessori bord vermenigvuldigen
Dit bord, SKU 1310-BTZ-85784, wordt uitgegeven door Betzold en heeft ISBN 4051799002160.
Het bord zelf is vierkant, 25 x 25 cm, en past perfect op de tafels in de groepsruimte. Het is overzichtelijk en niet te groot, wat rustig werken bevordert. De set bestaat uit een houten plank met 100 uitsparingen.
Dit is het speelveld. Daarnaast zitten er 10 cijferkaarten bij, van 1 tot en met 10.
Deze kaarten leg je bovenaan het bord. Dan zijn er 100 rode kralen.
Deze kralen zijn vaak helder rood, wat mooi contrasteert met het lichte hout. Een rode houten fiche helpt bij het tellen en markeren van de stappen. Alles wordt opgeborgen in een stevig houten kistje. Dit kistje is belangrijk voor de orde en structuur in de groep.
De werking is eenvoudig maar doeltreffend, net zoals de rol van de verteltafel bij het begrijpend lezen. Je legt bijvoorbeeld de cijferkaart '3' bovenaan.
Dan neem je een andere kaart, bijvoorbeeld '4', en leg je die aan de zijkant. Het kind gaat nu de kralen tellen: 3 keer 4. Dit doe je door in elke kolom 4 kralen te leggen, en dat 3 keer, wat een mooie opstap is naar rekenen met de kralenkettingen door het overslaan van tellen.
De uitsparingen in het bord helpen om de kralen netjes op hun plek te houden.
Zo bouw je stap voor stap het antwoord op. Het visuele effect van de rode kralen op het houten bord is rustgevend en trekt de aandacht zonder overweldigend te zijn.
Praktijk in de buitenschoolse opvang
Op een gemiddelde maandagmiddag in de BSO is het vaak een beetje onrustig.
De kinderen komen binnen, eten een boterham en dan is het tijd voor een activiteit. Hier past het vermenigvuldigen met kralen perfect. Zet een tafel klaar met het houten dienblad of het Montessori bord. Leg de materialen netjes neer.
Kinderen houden van structuur, dus zorg dat alles op zijn plek ligt. Je kunt werken in kleine groepjes van drie of vier kinderen.
Eén kind pakt de cijferkaarten, een ander pakt de kralen. Ze mogen elkaar helpen.
Dit bevordert niet alleen het rekenen, maar ook de sociale vaardigheden. Als een kind ziet dat een ander moeite heeft met de tafel van 5, kan het helpen door de kralen voor te schuiven. Dit samenwerken maakt het leren leuker en veiliger.
Gebruik de tips uit de pedagogiek: varieer de materialen. De ene dag werk je met het Slangenspel, de andere dag met het Montessori bord.
Het wisselen van materiaal houdt de hersenen fris. Bovendien kun je differentiëren. Sommige kinderen zijn al verder en kunnen direct werken met grotere getallen.
Anderen beginnen net met vermenigvuldigen en blijven bij de tafels van 1, 2 en 3.
Met deze materialen kun je dat allemaal aanbieden zonder dat het kind het gevoel krijgt dat hij of zij achterloopt.
Prijzen en varianten voor de opvang
Budgetten zijn in de kinderopvang vaak schaars. Daarom is het goed om te weten wat de opties zijn.
Het Slangenspel van Montessori Premium kost €52,90. Dit is een eenmalige investering voor een set die jaren meegaat. De verzendkosten binnen Nederland en België zijn €7,99.
Omdat de aanbieder al sinds 2000 actief is, weet je dat je te maken hebt met een betrouwbare partij die materialen levert die in de praktijk werken.
Het Montessori bord van Betzold is een andere optie. Hoewel de prijs hier niet direct bij de feiten staat, weten we dat Betzold een gerenommeerde leverancier is voor educatief materiaal. De set is compleet met 100 kralen en een houten kistje.
Dit maakt het een duurzame keuze. Je hoeft niet elk jaar nieuwe kralen te kopen.
Het houten kistje zorgt ervoor dat je niets kwijtraakt, wat in een drukke BSO-groep essentieel is.
Beide sets zijn specifiek ontworpen voor de Montessori-pedagogiek, maar ze zijn ook perfect bruikbaar in een reguliere groep. De focus op tastbaar materiaal sluit aan bij de behoefte van kinderen om te bewegen en te ontdekken. De afmetingen van de borden en dienbladen zijn zo gekozen dat ze passen op standaard kindertafels. Je hebt geen grote ruimte nodig. Je kunt het materiaal makkelijk opbergen in de drie houten doosjes of het kistje, zodat de groep netjes blijft.
Praktische tips voor begeleiders
Om het maximale uit deze materialen te halen, zijn er een paar simpele tips. Ten eerste: kleurgebruik is key.
Gebruik de gouden staafjes uit het Slangenspel om tientallen te visualiseren. Goud voelt waardevol en trekt de aandacht.
Combineer dit met de rode kralen van het bord voor een helder contrast. Dit helpt kinderen om snel te zien waar een nieuwe tien begint. Ten tweede: hou het concreet.
Leg uit wat er gebeurt door het te laten zien. Zeg niet alleen "drie keer vier is twaalf", maar leg de kralen neer en tel samen hardop. Laat het kind zelf de kralen verplaatsen. Dit activeert verschillende zintuigen en verankert de kennis beter.
Het is een bewezen methode in de pedagogiek voor jonge kinderen. Ten derde: zorg voor orde.
De houten doosjes en het kistje zijn niet alleen voor de sier. Leer de kinderen om na afloop alles netjes terug te leggen.
Dit is onderdeel van de Kosmische opvoeding: verantwoordelijkheid nemen voor je materiaal. In de BSO is dit ook praktisch; je wilt niet dat kralen over de vloer rollen. Sluit af met een positieve noot.
Als een kind na een middag oefenen eindelijk begrijpt hoe de tafel van 5 in elkaar steekt, vier dat dan.
Een high-five of een complimentje doet wonderen. Zo koppelen ze het plezier van het spelen aan het leren rekenen. En dat is precies wat we willen in de kinderopvang: een omgeving waar kinderen groeien, op hun eigen tempo en op hun eigen manier, bijvoorbeeld door de waarde van poëzie en versjes in de taalontwikkeling te ontdekken.