De waarde van intervisie voor pedagogisch medewerkers

Redactie Ozowiezo

Redactie

Stel je voor: je zit na een drukke dag in de BSO met je collega’s, iedereen is moe en je merkt dat de sfeer er soms inzit. Je wilt graag sparren over die ene lastige casus met een kind, maar het voelt onveilig om zomaar je verhaal te doen.

Intervisie is precies de oplossing voor die momenten. Het is een gestructureerde manier van samen leren, waarbij je als pedagogisch medewerker je eigen praktijkvragen bespreekt met een vaste groep collega’s. Je helpt elkaar zonder oordeel, met een heldere methode. Zo bouw je niet alleen aan je eigen professionaliteit, maar ook aan een teamcultuur waarin openheid en groei normaal zijn.

De intervisiemethode: een eenvoudige aanpak voor effectieve intervisiebijeenkomsten

Intervisie komt oorspronkelijk uit Japan en is inmiddels een bewezen aanpak voor collegiale kennisuitwisseling. Het draait niet om een coach die je alles vertelt, maar om een groep gelijken die elkaar scherp houden en helpen.

In de kinderopvang, en specifiek in de buitenschoolse opvang, is dat goud waard. Je werkt met dagelijkse praktijkvragen: een kind dat moeilijk aansluit, een groepsdynamiek die niet loopt, een gesprek met een ouder dat lastig liep. De kern is simpel: je kiest een vaste, bewezen intervisiemethode en houdt je daaraan.

Zo voorkom je dat een bijeenkomst uitmondt in een gezellig praatje zonder resultaat.

Een populaire aanpak is de roddelmethode of de succesmethode. Bij de roddelmethode deel je een casus, stel je vragen om het verhaal scherp te krijgen en bedenk je samen concrete vervolgstappen. Bij de succesmethode draait het om wat wél werkt: je deelt een succesvolle aanpak en onderzoekt wat je daarvan kunt doortrekken naar andere situaties.

Maak vooraf heldere afspraken met je intervisiegroep. Spreek af welke doelen jullie nastreven, welke casus je inbrengt, en hoe je omgaat met privacy en vertrouwelijkheid.

Zorg voor een veilige omgeving waarin iedereen durft te delen. Kies een betekenisvolle casus: iets waar je écht mee worstelt of waar je juist trots op bent.

En werk altijd met een vaste methodiek, zodat iedereen weet wat er verwacht wordt. Let op: intervisie is geen teamcoaching. Bij teamcoaching stuurt een professional aan op groepsprocessen. Bij intervisie begeleidt de groep zichzelf, met een vaste structuur. Die zelfstandigheid maakt het zo krachtig en duurzaam.

Duur en groepsgrootte voor succesvolle intervisiebijeenkomsten

Een intervisiegroep werkt het beste met 5 tot 6 deelnemers. Dat aantal zorgt voor voldoende diversiteit en ruimte voor ieders verhaal, zonder dat het te lang duurt voordat je aan bod komt.

Een casusbespreking duurt ongeveer 1 tot 1,5 uur. In die tijd doorloop je de vaste stappen: inbreng van de casus, vragen stellen, analyseren en afspraken maken over vervolgstappen. Wil je starten met intervisie?

Dan is een training een slimme zet. Een basistraining bestaat uit 4 tot 5 bijeenkomsten van 2 uur per keer.

De studiebelasting ligt rond de 12 tot 15 uur, inclusief voorbereiding en het maken van een klein portfolio. De groepsgrootte tijdens de training is maximaal 7 tot 8 personen, zodat er veel persoonlijke aandacht is. Het niveau is MBO-HBO, dus goed toegankelijk voor de meeste pedagogisch medewerkers in de kinderopvang.

Goed nieuws: er is een subsidieregeling beschikbaar, de MDIEU (Maatwerk Duurzame Inzetbaarheid Uitvoering). Deze regeling ondersteunt maatwerktrajecten voor duurzame inzetbaarheid, waaronder intervisietrainingen.

Vraag na bij je werkgever of deze regeling ingezet kan worden. De training wordt gegeven door Daan Katoele, geregistreerd supervisor LVSC.

Na afloop ontvang je een certificaat dat je kunt inleveren bij je beroepsvereniging SKJ, als bewijs van je professionele ontwikkeling. Een concrete prijsindicatie voor een training is afhankelijk van aanbieder en groepsgrootte, maar reken op een investering van enkele honderden euro’s per deelnemer. Dat is vaak terugverdient via de MDIEU-subsidie of via je opleidingsbudget. Vraag altijd naar de mogelijkheden, want maatwerk is in de kinderopvang normaal.

De zes interactievaardigheden

Intervisie draait om goede gesprekken. Daarbij horen specifieke interactievaardigheden die je helpt om elkaar écht te verstaan.

Basale interactievaardigheden

We onderscheiden basale en educatieve vaardigheden. Deze vaardigheden zijn universeel toepasbaar, maar in de kinderopvang krijgen ze een eigen kleur.

• Actief luisteren: je laat merken dat je hoort wat er gezegd wordt, door te knikken, samen te vatten en door te vragen.
• Samenvatten: je vat de kern van de casus samen in eigen woorden, zodat de inbrenger zich gehoord voelt.
• Open vragen stellen: je vraagt door met vragen als ‘wat gebeurde er precies?’ of ‘hoe voelde je je daarbij?’, zonder te oordelen.
• Spiegelen: je reflecteert wat je ziet of hoort, bijvoorbeeld: ‘ik hoor je vertellen dat je je onzeker voelde, klopt dat?’

Deze vaardigheden zorgen voor een veilige basis. Ze zijn simpel maar krachtig: Deze vaardigheden helpen om vertrouwen op te bouwen en om de casus scherp te krijgen. In de praktijk van de BSO betekent dit dat je bijvoorbeeld eerst rustig luistert naar een collega die vertelt over een kind dat niet wil meedoen, voordat je meteen oplossingen aandraagt.

Educatieve interactievaardigheden

Deze vaardigheden richten zich op leren en ontwikkelen. Ze helpen om van een casus naar inzicht en actie te komen:

• Feedback geven: je deelt wat je waarneemt en wat dat met je doet, bijvoorbeeld: ‘ik zie dat je heel rustig reageerde, dat werkte goed.’
• Reflecteren: je onderzoekt wat de casus je leert over je eigen handelen, bijvoorbeeld: ‘ik merk dat ik snel wil oplossen, maar soms is luisteren belangrijker.’
• Confronteren: je benoemt zachtjes wat je ziet, bijvoorbeeld: ‘je zegt dat je geen tijd had, maar ik zie dat je toch even de tijd nam voor dat kind.’
• Samen oplossingen bedenken: je zoekt samen naar concrete stappen, bijvoorbeeld: ‘laten we morgen een kringgesprek doen over samenwerken.’

Deze vaardigheden zorgen ervoor dat intervisie niet alleen gezellig is, maar echt bijdraagt aan je professionele groep. In de kinderopvang gaat het vaak over pedagogische kwaliteit, oudercommunicatie en groepsdynamiek. Door educatieve interactievaardigheden te gebruiken, maak je die thema’s bespreekbaar en ondersteunt de rol van de pedagogisch coach de professionalisering van het team, waardoor je toewerkt naar concrete verbeteringen.

Praktische tips voor een vliegende start

Begin met een kleine, gemotiveerde groep collega’s. Stel een intervisiecontract op: wat zijn de doelen, hoe vaak kom je bijeen, wat zijn de regels over vertrouwelijkheid? Zorg ook voor een goed inwerkprogramma voor nieuwe collega's.

Kies een vaste methode, bijvoorbeeld de roddelmethode of de succesmethode, en houd je daaraan. Zorg dat je een casus inbrengt die echt speelt, zodat de energie hoog blijft. Creëer een veilige sfeer door elkaar aan te moedigen en niet te oordelen, terwijl je zoekt naar een gezonde balans tussen commercie en pedagogiek.

Werk met een timer zodat iedereen aan bod komt en de bijeenkomst niet uitloopt. Sluit altijd af met een evaluatie: wat ging goed, wat kan beter?

En vergeet niet om je voortgang te delen met je leidinggevende, zodat intervisie zichtbaar wordt als onderdeel van je professionalisering.

Denk aan diversiteit in je groep: verschillende leeftijden, achtergronden en ervaringsniveaus zorgen voor een rijkere uitwisseling. En betrek actief iedereen: wissel af wie de casus inbrengt, wie de methodiek begeleidt en wie de notulen maakt. Zo blijft iedereen scherp en betrokken. Met deze aanpak haal je het maximale uit intervisie.

Je bouwt aan je eigen pedagogische kwaliteit, versterkt je team en krijgt bovendien een certificaat dat je kunt inleveren bij SKJ. En met de MDIEU-subsidie is de investering vaak lager dan je denkt. Kortom: start vandaag nog met een eerste bijeenkomst en ervaar de waarde van intervisie voor jezelf en je collega’s.