Leren drinken uit een klein glaasje (shotglas model)
Stel je voor: je kindje van een half jaar zit rechtop in de kinderstoel, kijkt nieuwsgierig naar de wereld en jij hebt een piepklein glaasje in je hand. Het is tijd voor de volgende stap.
Weg met die fles, hallo glas! In de Montessori-pedagogiek, die we in de opvang en thuis vaak toepassen, draait alles om zelfstandigheid.
En zelf leren drinken uit een glas is een van de eerste grote overwinningen voor een baby. Het shotglas model – een klein, laag glaasje zonder handvatten – is hierbij je beste vriend. Het ziet eruit als een volwassen glas, maar dan in het klein.
Perfect voor die kleine handjes en mondjes. Waarom zou je hier nu al mee beginnen? Omdat het veel meer is dan alleen maar vocht binnenkrijgen. Je kind traint zijn mondspieren, leert zijn hoofdje goed te bewegen om te drinken en ontwikkelt een fijn gevoel voor balans.
Het Voedingscentrum benadrukt dat drinken uit een gewone beker bijdraagt aan een betere ontwikkeling van slikken, zuigen en uiteindelijk praten.
Dus, pak er een kopje koffie bij, en laten we dit avontuur induiken.
Van drinken uit een fles naar drinken uit een glas
De overstap van borst- of flesvoeding naar een beker is een flinke mijlpaal. De eerste tijd went je kind aan zuigen.
Bij een fles gaat dat bijna automatisch. Drinken uit een glas vereist een hele andere techniek: je lippen moeten een soort van 'trekje' maken om de vloeistof omhoog te krijgen.
Dat is best een kunst! In de Montessori-wereld doen we dit niet zomaar. We laten het kind zien wat het kan, en geven het de tijd om het zelf te ontdekken.
Volgens de feiten die we hebben, ligt de ideale startijd tussen de 6 en 8 maanden. In die fase zitten baby's meestal zelfstandig rechtop en hebben ze al wat andere vaste voeding geproefd. Je merkt het vanzelf: je kind zal grijpen naar jouw beker of een lepel. Dat is het teken dat het wil experimenteren.
Ontwikkelings-pedagogiek van Emmi Pikler
Wacht hier niet te lang mee. Hoe langer je wacht, hoe lastiger het soms wordt om de 'gemakkelijke' fles los te laten.
Hoewel we het hier over Montessori hebben, is de visie van Emmi Pikler (Pikler-Lóczy) een waardevolle aanvulling. Beide stromingen geloven in de intrinsieke motivatie van het kind.
Pikler zei eigenlijk: zorg dat de omgeving veilig is en het kind heeft de ruimte om te bewegen en te ontdekken zonder dat jij steeds ingrijpt. Geef je kind de tijd. Wanneer je een glas aanbiedt, is het niet de bedoeling dat jij het glas naar de mond van je kind brengt.
Je biedt het aan, en het kind doet de rest. Dit bouwt vertrouwen op.
Het kind leert: "Ik kan dit zelf." Een kind leert het beste door te doen en te voelen. Als jij het glas vasthoudt, voelt je kind de temperatuur, de gladheid van het glas en de zwaarte.
Door het glas zelf vast te pakken, ontwikkelt het de fijne motoriek. Het gaat in het begin zeker mis.
Tips om de overgang te oefenen
Er zal water op de grond belanden. Maar dat is onderdeel van het leerproces.
Het gaat niet om het resultaat (een droge broek), maar om de vaardigheid die je kind ontwikkelt. Begin klein. Letterlijk. Een shotglas of een Picardie glas is ideaal.
Deze glazen zijn vaak maar 60 tot 100 ml en passen perfect in een babyhand. Zorg dat je een stabiele ondergrond hebt, zoals een eettafel of een kinderstoel met een tafelblad. Je wilt niet dat het glas omvalt zodra je kind er tegenaan stoot. Een goede tip is om te beginnen met een verdund restje fruit of yoghurt aangelengd met water.
Zo proeft het lekker, maar is het niet te dik. Je kind hoeft nog niet meteen water te drinken.
De smaak helpt om het glas te associëren met iets lekkers. Bied het glas aan en wacht af.
De eerste keren zal je kind misschien met zijn lippen tegen het glas duwen of erin bijten. Dat is normaal. Bied hulp door het glas vast te houden terwijl je kind slokjes neemt, maar forceer niets.
Zelfstandig leren drinken
Zodra je kind de smaak te pakken heeft, is het tijd om de handen los te laten. Dit is het moment dat je kind echt leert drinken.
In de kinderopvang zie je dit vaak gebeuren rond de 8 tot 12 maanden.
Kinderen die regelmatig oefenen, kunnen vaak al redelijk zelfstandig drinken zonder al te veel te knoeien rond hun eerste verjaardag. Het is een kwestie van herhaling en geduld. Stel je voor dat je kind in de groep zit.
De pedagogisch medewerker zet een glas water neer. Het kind ziet andere kinderen drinken. Het imiteren is een krachtige leermeester. Thuis kun je dit nabootsen door zelf ook een glas te pakken en te laten zien hoe het moet.
Aansluiten bij wat het kind ‘vertelt’
Kinderen zijn slim; ze kopiëren wat jij doet. Je kind communicatie laten volgen is essentieel.
Als je kind aangeeft dorst te hebben, bijvoorbeeld door te wijzen naar de keuken of te pruttelen, bied je het glas aan. Doe dit niet omdat het 'tijd is' volgens de klok, maar volgens de behoefte van het kind.
In de Montessori-methode noemen we dit 'volgen het kind'. Je observeert en handelt op basis van wat je ziet. Dit principe pas je ook toe bij de introductie van vaste voeding op de Montessori manier. Soms wil je kind het glas juist vasthouden zonder te drinken.
Of het draait het glas om om te zien wat erin zit. Laat dit toe.
Drinken uit een glas of doorzichtige beker
Dit is onderzoekend gedrag. Door de ruimte te geven om te experimenteren, bouwt je kind een gezonde relatie op met voeding en gereedschap (in dit geval het glas). Hoewel de titel gaat over een glaasje, zijn er varianten.
De Picardie glazen (merknaam, maar ook een type glas) zijn een aanrader. Ze zijn vaak gemaakt van stevig glas of kunststof, hebben een brede voet en zijn laag.
Ze kosten ongeveer €10 tot €15 voor een set van 4. Ze zijn vaak vaatwasserbestendig en gaan lang mee.
Je hebt ze in allerlei vrolijke kleurtjes, wat het aantrekkelijk maakt voor kinderen. Er zijn ook speciale 'training cups' of 'open cups' van silicone. Deze zijn zacht en als je kind het per ongeluk omgooit, breekt er niets.
Kind leert steeds meer zelf sturen
Prijzen liggen vaak tussen de €8 en €12 per stuk. Toch geven veel Montessori-pedagogen de voorkeur aan echt glas (of stevig plastic dat eruitziet als glas) omdat het het echte 'volwassen' gevoel geeft. Het gewicht en de kou van het glas zorgen voor een betere sensorische ervaring. Wat je zult merken, is dat je kind steeds beter wordt in het inschatten van hoeveelheid en timing.
In het begin zal het te veel in de mond nemen of te snel drinken.
Dan volgt een hoestbui of water over de kin. Dat is leerzaam. Het kind oefent volop tijdens de gevoelige periode voor beweging en leert zijn mondspieren aan te spannen op het juiste moment.
Dit is cruciaal voor de spraakontwikkeling. Terwijl je de taalontwikkeling bij je kindje stimuleert, zie je dat het na verloop van tijd het glas zelf gaat vasthouden en naar de mond brengt zonder morsen. Dit gebeurt meestal tussen de 12 en 18 maanden.
Het is een prachtig gezicht om te zien hoe trots ze zijn als ze het glas neerzetten zonder dat er een druppel op tafel ligt.
Dat zelfvertrouwen neemt het kind mee naar andere vaardigheden, zoals zelfstandig lopen of praten.
Veiligheid en praktische zaken
Veiligheid staat voorop. Gebruik geen breekbaar glas als je kind net begint.
Kies voor stevig glas of kunststof dat BPA-vrij is. Zorg dat het glas niet te vol is.
Vul het bij voorkeur maar tot maximaal de helft. Een slokje is genoeg. Minder water op de grond betekent ook minder frustratie voor jou en je kind. Probeer de oefening in een rustige omgeving zonder afleiding.
Als er drie andere kinderen lawaai maken of de tv aan staat, lukt het misschien minder goed.
Veelgemaakte fouten
Een rustig momentje aan tafel werkt het best. Bied het glas aan en geef het kind de tijd en ruimte om het uit te proberen. Forceer niet. Als je kind boos wordt of het glas wegdrukt, stop er dan mee.
Probeer het later opnieuw. Een valkuil waar veel ouders intrappen, is te snel ingrijpen.
Zodra je ziet dat het misgaat, grijp je in om te voorkomen dat het morst.
Dit is precies wat je niet moet doen volgens de pedagogische literatuur. Door in te grijpen, leer je het kind eigenlijk: "Jij kunt het nog niet zelf." Het kind krijgt geen kans om het gevoel te krijgen en de motoriek te verbeteren. Een andere fout is het glas te vullen met een zoete drank.
Blijf bij water of zeer verdunde fruitsap. Als je kind went aan zoete drankjes, wil het later geen water meer.
In de kinderopvang wordt standaard water aangeboden. Thuis kun je dit het beste ook aanhouden.
Conclusie: Een stapje vooruit
Het aanleren van drinken uit een shotglas of Picardie glas is een feestje. Het is een moment van verbinding en groei.
Het vergt wat geduld en een paar doekjes voor het morsen, maar de beloning is een zelfstandig kind dat trots is op wat het kan. Onthoud: jij bent de gids, je kind doet het werk. Investeer in een goede set glazen.
Een set van 4 Picardie glazen kost eenmalig €12 tot €15. Een goede investering voor jaren drinkplezier.
En als je dan ziet hoe je kind van een slokje water geniet, alsof het een grote volwassene is, dan weet je waarom we dit doen. Proost op die eerste stapjes in de wereld van zelfstandigheid!