Leren over architectuur: Bouwen op schaal op de BSO
Stel je voor: je staat op de BSO en de kinderen komen binnen na een lange schooldag. Ze zijn energiek, nieuwsgierig en klaar voor iets anders dan school.
Architectuur is dan een perfect thema. Het is tastbaar, creatief en je kunt er meteen mee aan de slag. Geen saaie theorie, maar bouwen, ontwerpen en ontdekken.
In dit artikel lees je hoe je op een eenvoudige manier een workshop architectuur opzet, speciaal voor de BSO.
We gaan voor maquettes van karton, we onderzoeken wat een gebouw nu eigenlijk is en we laten de kinderen nadenken over het huis van de toekomst. Klaar om te bouwen?
Waarom architectuur op de BSO?
Architectuur is meer dan alleen gebouwen. Het is een manier om de wereld om je heen te begrijpen.
Voor kinderen op de BSO is het een ideale combinatie van techniek, kunst en verbeelding. Ze leren ruimtelijk denken, samenwerken en problemen oplossen. En het allerbelangrijkste: het is gewoon heel leuk om te doen.
Je hebt geen duur materiaal nodig. Karton, schaar, lijm en wat stiften zijn genoeg om te beginnen.
De BSO is de perfecte plek voor deze workshops, omdat er geen strikte lesdoelen zijn. Je kunt vrij experimenteren en de kinderen volgen hun eigen interesses.
De basis: materialen en voorbereiding
Voor een architectuurworkshop op de BSO begin je met simpele materialen. Gebruik oud karton van dozen, rolletjes papier en plakband.
Een stanleymes is handig voor de begeleider, maar voor de kinderen werkt een schaar en scheurkarton vaak beter. Zorg voor een grote tafel of een vloer waarop gebouwd mag worden. Leg wat voorbeelden neer: foto’s van bekende gebouwen, of zelfs een kleine maquette die je zelf hebt gemaakt.
Zo krijgen de kinderen direct een idee van wat ze kunnen maken.
Begin met een korte introductie van 5 minuten. Vraag: ‘Wat is jouw favoriete gebouw en waarom?’ Daarna mag iedereen direct beginnen met bouwen.
Zoek in alle leermiddelen
Er is veel materiaal beschikbaar voor architectuur op de BSO. Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden.
Kijk bijvoorbeeld naar het lespakket ‘Zijn gebouwen kunst?’ van The Phoebus Foundation. Dit pakket is speciaal ontwikkeld voor kinderen en bevat heldere opdrachten. Je kunt het downloaden en direct gebruiken.
Een andere goede bron is de LessonUp-les over architectuur, met 83 slides vol inspiratie.
Ritme in bouwkunst: Opdracht
Je kunt er delen uithalen die passen bij je groep. Ook de werkbundel ‘Het huis’ voor het eerste leerjaar is geschikt voor de BSO, vooral voor de jongere kinderen. Deze materialen zijn vaak gratis of goedkoop en besparen je tijd.
Je kunt ze aanpassen aan de leeftijd en interesses van je groep. Een leuke opdracht is ‘Ritme in bouwkunst’.
Dit is een les die je kunt geven met materiaal van de website van de Leerkracht.
De opdracht is simpel: bouw een structuur die herhalende patronen laat zien, net als in muziek. Geef de kinderen kartonnen stroken van 5 cm breed en 20 cm lang. Vraag ze om deze te verlijmen in een ritmisch patroon, bijvoorbeeld om en om rechtop en schuin. Je kunt dit combineren met muziek: speel een ritme af en laat de kinderen bouwen op het tempo van de muziek.
Zijn gebouwen kunst?: Lespakket
Deze opdracht duurt ongeveer 30 minuten en kost niets extra. Het leert kinderen kijken naar vorm en herhaling, zonder dat het ingewikkeld wordt.
Met het lespakket ‘Zijn gebouwen kunst?’ van The Phoebus Foundation gaan de kinderen dieper in op de vraag wat kunst is. Het pakket bevat foto’s van bekende gebouwen en opdrachten om zelf een ‘kunstgebouw’ te maken. Je kunt de kinderen vragen om een maquette te bouwen van een gebouw dat zij mooi vinden.
Gebruik hiervoor karton, plastic flessen en wc-rolletjes. Het pakket is gratis te downloaden en bevat een docentenhandleiding.
De workshop duurt ongeveer 45 minuten. Het is een mooie manier om kinderen na te laten denken over schoonheid en functionaliteit. Ze leren dat een gebouw niet alleen nuttig moet zijn, maar ook mooi kan zijn.
Huis van de toekomst ontwerpen
Deze opdracht is een klassieker en blijft leuk. Kinderen ontwerpen hun eigen huis van de toekomst.
Gebruik kartonnen dozen als basis en laat ze deze bewerken met verf, stiften en extra karton. Vraag ze om na te denken over wat er in het huis van de toekomst moet zijn: een moestuin op het dak? Een glijbaan vanaf de eerste verdieping?
Een kamer voor je huisdier? Deze opdracht stimuleert creativiteit en technisch inzicht.
Je kunt het ook digitaal ondersteunen met een simpele app, maar het blijft het leukst met tastbaar materiaal.
Hylas, Kamp C: Centrum voor duurzaamheid en innovatie in de Bouw
De workshop duurt een uur en kost alleen karton en lijm. Het is een activiteit die je makkelijk aanpast aan de leeftijd. Als je op zoek bent naar inspiratie voor duurzaam bouwen, kijk dan naar Hylas van Kamp C. Dit is een centrum voor duurzaamheid en innovatie in de bouw.
Ze bieden nascholing voor begeleiders, maar je kunt ook ideeën halen uit hun projecten. Bijvoorbeeld hoe je energiezuinige huizen kunt ontwerpen met karton.
Gebruik deze ideeën in een workshop over duurzaam bouwen. Vraag de kinderen om een huis te maken dat weinig energie verbruikt. Gebruik materialen die je hergebruikt, zoals oud karton en plastic.
Dit maakt de workshop niet alleen leuk, maar ook leerzaam. Je kunt dit combineren met een verhaal over groene energie en milieu.
Varianten en modellen: hoe je het aanpakt
Er zijn veel manieren om een architectuurworkshop op de BSO vorm te geven.
Je kunt kiezen voor een eenmalige activiteit of een serie van drie workshops. Voor een eenmalige workshop kies je een simpele opdracht, zoals het huis van de toekomst.
Voor een serie bouw je elke week een nieuw onderdeel, zoals een brug, een toren of een stad. Prijzen zijn laag: materiaal kost ongeveer €5-10 per groep van 10 kinderen. Je kunt ook werken met thema’s, zoals ‘duurzaam bouwen’ of ‘bouwen als kunst’. Zorg dat je elke workshop afsluit met een presentatie.
Laat de kinderen hun maquette tonen en uitleggen wat ze hebben gemaakt, of verken samen de wereldkaart om hun horizon te verbreden.
Dit vergroot het zelfvertrouwen en de taalontwikkeling.
Praktische tips voor de BSO-begeleider
- Begin klein: bouw eerst een enkel gebouw, voordat je een hele stad maakt.
- Gebruik veilige materialen: stanleymes alleen voor de begeleider, kinderen werken met schaar en lijm.
- Combineer met andere disciplines: speel muziek af tijdens het bouwen of lees een verhaal over architectuur voor.
- Laat de kinderen samenwerken: deel ze in groepjes van 2-3 kinderen in.
- Focus op het proces, niet op het resultaat: het gaat om het bouwen, niet om een perfecte maquette.
Met deze tips wordt architectuur op de BSO een feestje. De kinderen leren iets nieuws, ze zijn actief bezig en ontdekken de bibliotheek als bron van inspiratie voor hun eigen gebouw.
Dat is waar de BSO voor staat: plezier, ontwikkeling en spelenderwijs vreemde talen ontdekken in een ongedwongen sfeer.