Regenton in de tuin: Leren over waterbesparing
Stel je voor: je bent buiten met de kinderen na schooltijd. De lucht betrekt, er valt een stevige bui.
De volgende dag is de tuin droog en de regenton vol. Dit is een prachtig moment om waterbesparing direct zichtbaar te maken.
Een regenton is niet alleen een milieukeuze, het is een pedagogisch instrument. Het laat kinderen zien waar water vandaan komt en waarom we er zuinig op moeten zijn. Buitenschoolse opvang (BSO) draait om ontdekken en de wereld begrijpen. Water is daar een essentieel onderdeel van.
Waarom een regenton een goed idee is
Waterbesparing voelt soms abstract, maar een regeton maakt het concreet. In Nederland valt gemiddeld 85 cm regen per jaar (KNMI).
Dat is veel water dat normaal gesproken via het riool verdwijnt. Door dit op te vangen, ontlasten we het riool en besparen we drinkwater. Drinkwater kost geld en energie om te zuiveren.
Waarom zouden we dat gebruiken om de planten water te geven? Voor kinderen is het een eye-opener.
Ze zien het waterpeil stijgen na een bui. Ze voelen verschil tussen regenwater en kraanwater (geen kalk!). Dit sluit perfect aan bij de Montessori-filosofie: leren door te doen en te ervaren. Een regenton in de tuin van de BSO of kinderopvang is een levendlessen.
Er is ook een financieel voordeel. Een simpele tuinsproeier verbruikt ongeveer 90 liter drinkwater per kwartier.
Met een volle regenton bespaar je direct liters drinkwater. Waterschappen stimuleren dit actief omdat het wateroverlast voorkomt. Gemeenten ondersteunen dit soms met subsidie via de Groenesubsidiewijzer. Het is een win-win situatie voor het kind, het budget en de omgeving.
Verschillende soorten regentonnen
Er is meer keuze dan je denkt. De meest voorkomende tonnen zijn gemaakt van gerecycled kunststof of hout.
Kunststof is licht en onderhoudsvrij. Hout ziet er mooi uit, maar heeft wel onderhoud nodig. De keuze hangt af van de uitstraling die je wilt en hoeveel kinderen er bij betrokken zijn.
De inhoud is cruciaal. Kies je voor een kleine ton van 35 liter?
Die is handig voor op een balkon of als je weinig ruimte hebt, maar voor een BSO-tuin met meerdere planten is hij snel leeg. Een middelgrote ton van 100 tot 250 liter is een goed startpunt voor de meeste tuinen. Voor grotere groepen of flinke borders is een grote ton van 300 liter of meer ideaal. Je kunt ze ook koppelen.
Let bij aanschaf op de details. Een kraantje onderin is essentieel voor het vullen van gieters.
Een deksel met een fijn rooster voorkomt dat er bladeren in komen, en belangrijker: dat muggen larven ontwikkelen. Zonder rooster krijg je binnen de kortste keren muggenlarven in het water.
Welke regenton past bij jou
Als je net begint, is het verleidelijk om meteen voor de grootste te gaan. Maar bedenk hoeveel dakoppervlak je hebt.
Een kleine ton op een groot dak loopt te snel over. Een te kleine ton op een klein dak is prima.
Meet even uit hoeveel vierkante meter dak je aansluit. Wil je een duurzame keuze? Kijk dan naar tweedehands opties.
Via kringloopwinkels of Marktplaats zijn er vaak tonnen te vinden voor €20 tot €50. Ze zijn soms wat verkleurd, maar functioneren prima. Nieuwe tonnen variëren sterk in prijs: van €60 voor een simpel model tot €300+ voor een houten design-ton. Voor de kinderopvang is het leuk om te kiezen voor een model waar ze bij kunnen.
Een ton die wat hoger staat, is lastiger voor peuters. Een lager model of een speciale kinderton (soms verkrijgbaar in kleuren) maakt het betrekken van de kinderen makkelijker.
Check ook of er subsidie mogelijkheden zijn. Via de Groenesubsidiewijzer kun je zien of jouw gemeente een bijdrage levert.
Hoe installeer je een regenton
De installatie is simpel, maar vereist wat voorbereiding. Allereerst de plek. Zet de ton op een vlakke, stevige ondergrond. Een tegelstrook of een fundering van stabilisatiezand is nodig.
Als de grond zacht is, zakt de ton scheef en breekt de kraan of de slang.
Zware tonnen (250L water is 250kg!) verzakken snel. Sluit de ton aan op de regenpijp. Je kunt een regenpijp doorsnijden en een bochtje plaatsen, of een speciale regenpijp-adapter gebruiken.
Zorg dat de waterstroom van boven komt. Als je een gat boort in de ton voor de aansluiting, gebruik dan kit op waterbasis.
Dit is veilig voor het milieu en zorgt voor een waterdichte verbinding.
Vergeet de ventilatiegaatjes in de deksel niet. Zonder luchttoevoer kan het water muffig worden en schimmels groeien. Een veelgemaakte fout is het vergeten van een overloop.
Als de ton vol is, moet het water ergens heen. Maak een slang of buis naar een border, grindstrook of gazon. Zo voorkomt je wateroverlast bij de fundering van je huis of schuur.
Plaats een regenton in 5 stappen
Het klinkt als een project, maar met deze stappen heb je het zo voor elkaar. Dit is een leuk klusje voor een BSO-groep om te volgen, of om als pedagogisch medewerker te doen.
- Zoek de plek: Dicht bij een regenpijp en vlak bij de planten die water nodig hebben.
- Maak de ondergrond waterpas: Gebruik een waterpas. Een scheve ton lekt of valt om.
- Verkort de regenpijp: Zaag de pijp op de juiste hoogte af zodat de bovenkant van de ton er net onder past.
- Sluit de slang aan: Gebruik de bijgeleverde slang of boort de juiste gaten. Dicht alles goed af.
- Maak de overloop: Boor een gat aan de zijkant net onder de rand en sluit hier een slang op aan. Leg deze in de tuin.
Voordelen van een regenton
De voordelen zijn talrijk. Ten eerste de waterkwaliteit.
Regenwater bevat geen kalk. Veel planten, zoals bladgroenten en hortensia’s, groeien er beduidend beter op. Je zult merken dat de bladeren groener worden en de planten minder snel last hebben van verkleuring door kalk. Ten tweede de besparing.
Je bent minder afhankelijk van de waterleiding. In droge zomers (die steeds vaker voorkomen) ben je je held.
Je kunt de tuin water geven terwijl je met de kinderen geniet van de ontluikende natuur, terwijl de buren misschien al maatregelen moeten nemen.
Dit is een belangrijke les voor kinderen: we bewaren wat we hebben. Ten derde de educatieve waarde. Je kunt met de kinderen experimenten doen.
Hoeveel water vangt een ton op? Wat gebeurt er als het hard regent?
Waarom is het water helderder dan kraanwater? Dit stimuleert nieuwsgierigheid en wetenschappelijk denken, sleutelcomponenten van de Montessori-methode bij zwemmen en watergewenning.
Zelf een regenton maken
Wil je een unieke ton of ben je creatief? Zelf bouwen kan een levensmiddel zijn.
Het bespaart geld en het is een geweldig project voor de BSO. Je kunt oude vaten of speciale voedselvrije containers gebruiken.
Nieuw of tweedehands
Als je zelf gaat bouwen, kies dan voor materiaal dat veilig is. Gebruik geen oude verfemmers waar chemicaliën in hebben gezeten. Kies voor voedselvrije vaten of speciale opvangtonnen. Tweedehands kun je vaak via bedrijven krijgen (let op de inhoud!).
Nieuwe basismaterialen kosten vaak tussen de €20 en €50. Je kunt ze pimpen met verf, stickers of door ze te bekleden met hout.
Hoe installeer je een regenton
Zo maak je het een kunstobject in de tuin. Bij een zelfgemaakte ton let je extra op de afdichting. Gebruik rubberen ringen en kit die geschikt is voor drinkwater (ook al drinken we het niet, het is veilig voor planten).
Een handige truc is om een kraantje te monteren met een wartel en een rubberen ring. Draai dit stevig vast.
Test het altijd eerst met een beetje water voordat je de hele ton vult.
Niets is vervelender dan een lekkage op de dag dat je hem vol wilt hebben. Vergeet het rooster niet. Je kunt een oud fijnmazig tuinnet over de opening spannen en vastzetten met een oude fietsband of elastieken.
Dit ziet er soms wat minder strak uit, maar het werkt perfect en is goedkoop. Zo leer je kinderen ook dat recyclen en hergebruik mooi kan zijn.
Conclusie
Een regenton is een simpele, krachtige toevoeging aan elke tuin, zeker in de setting van kinderopvang of buitenschoolse opvang. Het combineert praktisch voordeel met waardevol onderwijs, net als de tuin als plek voor 'Maximum Effort' oefeningen.
Het is tastbaar duurzaamheid. Door de juiste maat te kiezen, de installatie zorgvuldig te volgen en vooral de kinderen erbij te betrekken, maak je van water geven een feestje.
Begin klein, of ga voor groot, maar begin vooral. De eerste regenbui wacht al.