Zelf een Montessori busy board maken met bouwmarkt materiaal
Je hoeft echt geen honderden euro's uit te geven aan een Montessori busy board voor je kind. Met een paar slimme bouwmarkt-vondsten en een stukje pedagogisch inzicht uit de kinderopvang, maak je zelf een speelbord dat perfect aansluit bij de ontwikkeling van je kleintje.
Even de handen uit de mouwen en je hebt iets unieks en veiligs in huis. Een Montessori busy board, ofwel een bezigheidsbord, is een activiteitenbord vol dagelijkse handelingen die peuters en kleuters zelf kunnen ontdekken. Denk aan knoppen, schakelaars, ritsen en sloten.
In de pedagogiek van de buitenschoolse opvang (BSO) zie je deze borden vaak terug als verrijking voor de fijne motoriek en concentratie.
Het is pure prikkeling op maat, zonder overdaad aan elektronisch geluid.
Montessori speelbord maken
De kern van een Montessori busy board is zelfstandigheid en zintuiglijke ervaring. Je kind leert door te doen, te voelen en te ontdekken.
In de kinderopgang gebruiken we dit om de zelfredzaamheid te vergroten. Een kind leert bijvoorbeeld een deurslot openen of een knop indrukken, handelingen die het later thuis ook kan toepassen. Het draait allemaal om herkenbare, veilige materialen.
Waarom zelf maken? Simpelweg omdat je dan volledige controle hebt over de materialen en de grootte.
Je kiest voor materialen die passen bij de leeftijd en interesses van je kind. Bovendien is het een stuk goedkoper dan de dure kant-en-klare exemplaren in de speelgoedwinkel. Je betaalt vaak €50 tot €100 voor een kant-en-klaar bord, terwijl je zelf voor nog geen €25 aan materialen kunt scoren bij de bouwmarkt.
Zelf een Montessori busy board maken met bouwmarkt materiaal
De bouwmarkt is een Walhalla voor budget Montessori materiaal. Je vindt er industriële, sterke onderdelen die perfect zijn voor een busy board.
Denk aan ijzerwaren die tegen een stootje kunnen. Het enige waar je op moet letten is de veiligheid; zorg dat alle onderdelen vastzitten en geen scherpe randen hebben.
We gaan voor een basis van een stuk multiplex. Begin met een stuk multiplex van bijvoorbeeld 60x40 cm. Dit formaat is groot genoeg voor diverse activiteiten maar nog makkelijk te hanteren door een kleuter. Vraag bij de bouwmarkt of ze dit op maat kunnen zagen, dat scheelt je een hoop zaagwerk.
Schuur de randen daarna goed glad, want kinderen stoppen alles in hun mond. Hierna is het tijd voor de leukste stap: het uitzoeken van de onderdelen.
Zorg voor variatie in texturen en activiteiten op het bord. Gebruik niet alleen knoppen, maar ook zachte stukken stof of ruwe borstels.
Je kunt kiezen voor een thema of een mix. In de kinderopvang werken we vaak met thema's zoals "huis" of "tuin". Voor een huis-thema kies je onderdelen die je ook in huis tegenkomt.
Denk aan een deurklink, een sleutel en een schakelaar. Hieronder vind je een lijst met materialen die je makkelijk bij de bouwmarkt vindt en die veilig zijn voor baby's en peuters.
- Een deurbel met drukknop (circa €3,-)
- Een scharnier met vingerscharnier (veilig omdat je vingers er niet tussen kunnen) (circa €4,-)
- Een rol schuurpapier voor textuur (diverse korrels) (circa €2,-)
- Knijpers van hout of metaal (circa €1,50 per stuk)
- Stukken stof van verschillende materialen (restjes bij de bouwmarkt of gamma) (circa €5,- per meter)
- Elektrische schakelaars en stopcontacten (zonder spanning!) (circa €3,- per stuk)
- Rubberen matten of stukken tuinslang voor een zachte textuur (circa €5,-)
Je begint met het vastzetten van de grotere onderdelen. Boor gaten in het multiplex en schroef de deurklink en het scharnier vast. Gebruik hiervoor kindveilige schroeven die niet uitsteken.
Je kunt de schroefkoppen verbergen met dopjes of door ze diep in het hout te draaien en af te dekken met een stukje stof.
Zorg dat alles muurvast zit; een los onderdeel is een verstikkingsgevaar. Voor de textuurvariatie plak je de stukken schuurpapier en stof vast met een sterke, niet-giftige lijm. Gebruik bijvoorbeeld secondelijm of een sterke montagekit die geschikt is voor kinderspeelgoed.
Laat de lijm goed uitharden voordat je het bord aan je kind geeft. Een tip vanuit de pedagogiek: mix zachte en ruwe materialen.
Dit stimuleert de tastzin en helpt kinderen bij het verwerken van sensorische prikkels.
Een leuk idee is om een 'slotenbord' te maken. Koop bij de bouwmarkt verschillende soorten sloten en haken. Hang ze op verschillende hoogtes op het bord. Een kind kan leren openen en sluiten met een sleutel of een haak.
Dit is niet alleen goed voor de fijne motoriek, maar ook voor het ruimtelijk inzicht. In de buitenschoolse opvang zien we dit soort activiteiten terug in de hoeken waar kinderen zelfstandig bezig zijn.
Als je elektrische onderdelen gebruikt, zoals schakelaars, zorg dan dat er absoluut geen spanning op staat. Je kunt oude, defecte stopcontacten gebruiken of speciale kinderveilige exemplaren kopen. Sluit ze niet aan op het lichtnet!
Ze dienen alleen als mechanisch speelgoed. Een schakelaar die echt klik geeft, is al een feest voor een peuter.
Varianten en modellen met prijsindicaties
Er zijn verschillende manieren om een busy board te maken, afhankelijk van de leeftijd en de interesses van je kind.
Voor baby's vanaf 6 maanden kies je voor zachte, eenvoudige materialen. Voor peuters vanaf 2 jaar mag het wat uitdagender zijn met sloten en schakelaars. Hieronder bespreek ik drie varianten, inclusief een schatting van de kosten. Ben je op zoek naar inspiratie? Bekijk dan de beste adresjes voor betaalbaar Montessori speelgoed. De eerste variant is het zachte busy board.
Dit is ideaal voor de allerkleinsten. Je gebruikt een stuk stevig karton of een dunne houten plaat en bevestigt hier zachte stoffen op.
Denk aan vilt, fleece en restjes behang. Je kunt hier ook een ritssluiting opnaaien, maar zorg dat deze goed vastzit en geen losse delen heeft.
De kosten hiervoor liggen rond de €10 tot €15, afhankelijk van de materialen die je al thuis hebt liggen. De tweede variant is het bouwmarkt-bord. Dit is de variant die we hierboven beschrijven.
Je gebruikt industriële materialen van de bouwmarkt. Dit is geschikt voor peuters vanaf 1,5 jaar.
De kosten liggen hier rond de €20 tot €25. Je kunt het bord uitbreiden naarmate je kind ouder wordt. Zo blijft het uitdagend en leerzaam.
De derde variant is een thema-bord, bijvoorbeeld een 'keuken-thema'. Hierbij gebruik je materialen die je in de keuken vindt, maar dan in mini-vorm.
Denk aan een oude garde die je vastmaakt, een theedoek met een lus, of een magneetstrip voor metalen voorwerpen. De kosten hiervoor kunnen iets hoger liggen, rond de €30, omdat je soms specifiekere onderdelen moet kopen.
Maar vaak kun je ook hier materiaal hergebruiken. Als je het bord voor de BSO maakt, denk dan aan de groepsgrootte.
Een bord voor een groep van 10 kinderen moet extra stevig zijn. Gebruik dan een dikker multiplex en zorg dat alle onderdelen extra goed vastzitten. Je kunt ook meerdere kleinere borden maken voor verschillende hoeken in de groep. Dit stimuleert de kinderen om samen te spelen en van elkaar te leren.
Praktische tips voor een veilig en leerzaam bord
Veiligheid staat voorop. Controleer het bord voordat je het aan je kind geeft.
Trek aan alle onderdelen om te kijken of ze loskomen. Voel naar scherpe randen. Gebruik alleen niet-giftige materialen en verf.
Als je verf gebruikt, kies dan voor kindveilige verf die geurloos is.
Laat het bord goed drogen voordat je het in gebruik neemt. Zorg voor variatie in activiteiten. Een bord met alleen maar knoppen is snel saai.
Mix mechanische handelingen (draaien, schuiven) met textuur (voelen, wrijven) en visuele elementen (kleuren, patronen). In de pedagogiek is het belangrijk dat een kind verschillende zintuigen kan gebruiken.
Dit stimuleert de hersenontwikkeling. Verstelbaarheid is een pluspunt.
Maak het bord niet vast aan een muur, maar zorg dat je het kunt verplaatsen. Zo kun je het meenemen naar de tuin of naar de BSO-ruimte. Je kunt ook een handvat aan de bovenkant bevestigen. Dit maakt het makkelijker voor de kinderen om het bord zelf te dragen, wat hun zelfvertrouwen vergroot. Net als bij de populaire Flisat tafel van IKEA, draait het bij deze zelfgemaakte materialen om de autonomie van het kind.
Laat je kind meehelpen bij het maken. Voor oudere peuters is het leuk om te kiezen welke materialen erop komen.
Dit geeft ze een gevoel van eigenaarschap. In de kinderopvang betrekken we kinderen vaak bij het maken van materiaal. Dit verhoogt de betrokkenheid en het plezier in spelen.
Als je klaar bent, bewaar het bord op een droge plek. Hout kan uitzetten of krimpen door vocht.
Als je het buiten gebruikt, zorg dan dat het niet in de regen staat. Met deze tips en de bouwmarkt-materialen kun je een prachtig, pedagogisch verantwoord busy board maken. Wil je je collectie uitbreiden? Lees dan ook onze tips voor tweedehands Montessori materiaal aanschaffen. Veel plezier met knutselen en spelen!