Zelfstandig drinken uit een glas: Wanneer begin je ermee?
Je kindje zit rechtop en kijkt nieuwsgierig naar je koffiebeker. Die wil het ook.
Maar wanneer is het nu écht tijd om de fles vaarwel te zeggen en te starten met een beker?
In de pedagogiek van de kinderopvang en buitenschoolse opvang is zelfredzaamheid een kerndoel. Zelfstandig drinken uit een glas hoort daarbij. Het stimuleert de motoriek, de mondeling ontwikkeling en het zelfvertrouwen.
Je hoeft niet te wachten tot je kind peuter is. Je kunt al vroeg beginnen, met kleine stapjes. In deze gids lees je precies hoe en wanneer.
Wanneer overstappen naar een beker voor je baby?
De meeste baby’s zijn tussen de 6 en 8 maanden klaar om te oefenen met een beker.
Ze kunnen dan al een tijdje zelf rechtop zitten. In Nederland wordt aangeraden vóór de eerste verjaardag te beginnen met drinken uit een beker. Dit helpt de tong en de mondspieren om zich goed te ontwikkelen. Wacht je te lang, dan kan het moeilijker worden om de fles of tuitbeker los te laten.
Je merkt dat je kind er klaar voor is als het interesse toont in jouw glas en de beker zelf kan vasthouden. Bied vanaf ongeveer 9 maanden een open beker aan, volgens de richtlijnen van Jeugd & Gezin Utrecht.
Je hoeft niet te wachten tot je kind alles kan drinken. Het gaat om het oefenen, met een beetje morsen erbij.
Tip: Bied regelmatig zowel open als dichtbekers aan zodra je kind goed rechtop kan zitten. Zo went het aan beide en kies je later de beste optie.
Welke drinkbeker kies je voor je baby?
De keuze hangt af van de leeftijd en het oefenstadium. Voor de allerkleinsten (6-9 maanden) werkt een kleine, lichte beker met een rand goed.
Je vindt deze al vanaf €3 tot €8 bij winkels als HEMA of Kruidvat.
Voor de wat oudere baby (9-12 maanden) is een open beker zonder rand geschikt. Die kost vaak tussen de €2 en €6. Ga voor een beker die makkelijk in de hand ligt en niet snel omvalt.
Populair in Nederlandse gezinnen en opvanggroepen zijn de HEMA-drinkflessen met rietjes. Die zijn handig voor onderweg en kosten ongeveer €5 tot €7.
Toch is een open beker beter voor de mondmotoriek. Gebruik een rietjesbeker vooral als tijdelijke oplossing, niet als vaste keuze.
- Open beker: vanaf 6-8 maanden, prijs €2-6
- Drinkfles met rietje: handig voor onderweg, prijs €5-7
- Tuitbeker: liever niet, zie hieronder waarom
Waarom is een open drinkbeker het beste?
Een open beker stimuleert de normale ontwikkeling van het tongriempje en de mondspieren. Je kind leert slikken en ademen tegelijk, net zoals bij een volwassen glas.
Dit voorkomt gebitsproblemen op latere leeftijd. Langdurig gebruik van flessenpenen en tuitbekers kan de stand van de tanden en kiezen beïnvloeden.
In de kinderopvang zie je dat kinderen die vroeg oefenen met een open beker, sneller zelfstandig drinken. Ze zijn ook minder snel geneigd om te blijven zuigen op een speen of fles. De pedagogisch medewerkers bieden water of lauwe thee aan bij de maaltijd, zonder suiker.
Zo went je kind aan een gezond eet- en drinkritme. Een open beker is ook makkelijker schoon te maken.
Geen hoekjes waar melkresten blijven zitten. Je kunt kiezen voor een glazen of kunststof beker. Glazen bekers zijn zwaarder, maar geven een echte 'volwassen' ervaring. Kunststof is lichter en breekt niet snel.
Zo leert je baby drinken uit een drinkbeker
Begin klein. Giet een klein laagje water of lauwe thee in de beker. Net zoals bij zelfstandig planten water geven met een kleine gieter, oefenen ze zo hun motoriek.
Houd de beker zelf vast en laat je kindje een slokje nemen. Het gaat erom dat het de beker naar de mond kan brengen en de vloeistof kan inslikken. Morsten hoort erbij, dat is onderdeel van het leerproces.
Bied regelmatig een beker aan, bijvoorbeeld bij elke maaltijd. Als je kind nog veel morst, begin dan met een wat dikkere drank, zoals yoghurt of pap.
Dat loopt minder snel uit de beker. Na een paar weken stap je over op water of thee. Geef water of lauwe thee (zonder suiker) bij groente- of fruithapjes.
Voeg extra’s toe om het leuk te maken: een beker met een leuk kleurtje of een dierfiguur. Bij HEMA of Action vind je vaak leuke sets voor €3 tot €5. Laat je kind zelf kiezen uit twee bekers, dat geeft een gevoel van controle.
Waarom kun je beter geen tuitbeker gebruiken?
Een tuitbeker lijkt makkelijk, maar het kan de mondmotoriek vertragen. Je kind zuigt aan de tuit, in plaats van te leren slikken en kauwen.
Dit kan leiden tot een verkeerde tongstand en zelfs tot gebitsproblemen op latere leeftijd. Langdurig gebruik van flessenpenen en tuitbekers wordt afgeraden door experts.
Fout: Te snel kiezen voor een tuitbeker of antilekbeker als het niet lukt. Blijf oefenen met de open beker, ook al morst je kind.
Doorkomende tandjes bij je baby: wat kun je doen?
Gebruik een tuitbeker alleen als tijdelijke oplossing, bijvoorbeeld als je kind net een open beker probeert en veel morst. Kies voor een tuitbeker die niet lekt en die makkelijk schoon te maken is. Prijzen liggen tussen €4 en €10. Maar bouw het gebruik snel af.
Doorkomende tandjes kunnen het drinken uit een beker lastiger maken. Je kind kan pijn hebben en minder zin hebben om te oefenen.
Bied dan een koude beker aan, bijvoorbeeld een beker met een beetje water uit de koelkast. Een koud washandje om de beker kan ook verlichting geven. Geef geen pijnstiller zonder overleg met de huisarts.
Blijf wel oefenen, maar forceer niets. Soms is het even rustig aan doen en de volgende dag weer proberen.
In de opvang letten pedagogisch medewerkers op de signalen van ongemak en laten ze kinderen zelf de fruitmand vullen en snijden; zo passen ze het aanbod aan op de behoeften van het kind.
Let op: Te lang wachten met afbouwen van de fles en overstappen op een beker kan het tandvlees extra belasten. Blijf dus doorzetten, maar met kleine stapjes.
Praktische tips voor elke dag
Begin op een moment dat je kind rustig is, bijvoorbeeld na een dutje. Zorg dat je zelf een beker bij de hand hebt, zodat je kunt voordoen.
Gebruik een beker die niet te groot is, maximaal 150 ml. Zo voorkom je dat je kind overloopt en ontmoedigd raakt.
Geef complimentjes, ook als het niet perfect gaat. Een simpele 'goed gedaan!' werkt wonderen. In de kinderopvang zien we dat dagelijkse praktische vaardigheden het zelfvertrouwen vergroten: elke dag een klein stapje vooruit.
Blijf geduldig, het duurt gemiddeld een paar maanden voordat je kind echt zelfstandig drinkt. Kortom: start tussen de 6 en 9 maanden met een open beker, kies een licht model en blijf oefenen. Zo groeit je kind naar zelfstandigheid, precies zoals de pedagogiek van de opvang het voor ogen heeft.