Zelfstandig drinken uit een glazen beker: Tips tegen knoeien
Stel je voor: je peuter van 1,5 jaar zit aan tafel en pakt vol trots een glazen beker vast. Het water spat even later over de rand, maar je kind lacht breed. Dit is precies de fase waarin peuteropvang groepen en pedagogisch medewerkers in de kinderopvang volop oefenen met zelfstandig drinken.
Het is een mijlpaal die zorgt voor trots en meer zelfvertrouwen. Bovendien is het een vaardigheid die helpt bij de ontwikkeling van fijne motoriek en mondspieren.
In de pedagogiek van Montessori voor peuters (1-3 jaar) is dit onderdeel van de dagelijkse praktijk: kinderen leren doen wat ze kunnen, stapje voor stapje.
Wanneer starten met drinken uit een beker?
De meeste baby’s beginnen tussen de 6 en 8 maanden met oefenen uit een open beker. In de peuteropvang zie je dat kinderen vaak rond hun eerste verjaardag echt zelfstandig een slok nemen.
Als ouder kun je het beste vóór de eerste verjaardag starten met overstappen van fles naar beker. Wacht je langer, dan is de kans groter dat je kind vasthoudt aan de fles en minder gemotiveerd is om te oefenen. Leidsters van kinderdagverblijven wijzen er vaak op dat een open beker belangrijk is voor de spraakontwikkeling en het gebit.
In de peuteropvang wordt er vaak geoefend aan tafel, met kleine slokjes en begeleiding.
In de buitenschoolse opvang (bso) drinken kinderen meestal al uit een normale beker, maar de basis wordt gelegd in de peutertijd. De praktijk leert: begin klein. Geef de eerste keren water of lauwe thee in een beker die je zelf vasthoudt.
Je kind mag kijken, voelen en proeven. Zodra je kind de beker stabiel kan vasthouden, mag het zelf een slok nemen.
Welke beker kiezen voor je kind?
Er zijn veel opties, maar niet alle zijn even geschikt. Een open beker is de basis.
Kies een klein model van ongeveer 100-150 ml, van stevig glas of kunststof. Een glazen beker is zwaarder en staat minder snel om, maar voor de allerkleinsten is kunststof veiliger. In de peuteropvang zie je vaak kleine glazen bekers van bijvoorbeeld 120 ml, die passen bij de handjes van een 1- tot 2-jarige. Rietjesbekers en tuitbekers zijn populair, maar ze worden afgeraden voor kinderen vanaf 2 jaar.
Langdurig gebruik van tuitbekers kan leiden tot gebitsproblemen en een open beet. Rietjesbekers zijn handig onderweg, maar gebruik ze niet de hele dag.
In de peuteropvang worden ze soms ingezet voor kinderen die net beginnen, maar het doel is altijd om snel door te stoten naar een open beker.
Wil je een antilek-oplossing? De Munchkin Miracle 360-beker wordt vaak genoemd als praktisch alternatief. Deze beker heeft een rand waaruit gedronken kan worden zonder te morsen, en is geschikt vanaf 12 maanden.
Ook HEMA-drinkflessen met rietjes zijn favoriet op de redactie van Ouders van Nu, maar deze zijn meer bedoeld voor onderweg dan voor dagelijks gebruik aan tafel. Prijzen variëren: een open glazen beker vanaf €3,-, een Munchkin 360-beker rond €10,-, een HEMA-rietjesfles rond €7,-.
Waarom is een open beker belangrijk?
Een open beker stimuleert de mondmotoriek en de tongbewegingen die nodig zijn voor spraak. Je kind leert de lippen en tong te gebruiken om een slok in te nemen en door te slikken.
Dit is van groot belang in de pedagogiek van Montessori: kinderen leren door te doen en te ervaren. Een open beker draagt bij aan een gezonde gebitsontwikkeling en voorkomt dat het gebit in een verkeerde stand groeit. In de kinderopvang en peuteropvang zie je dat kinderen die regelmatig uit een open beker drinken, vaak minder morsen na verloop van tijd.
Ze leren inschatten hoeveel vloeistof er in de beker zit en hoe ze de beker moeten kantelen.
“Een open beker is geen trucje, het is een onderdeel van de dagelijkse praktijk. Kinderen leren door te oefenen, niet door te wachten tot het perfect gaat.”
Dit is een vaardigheid die ook helpt bij het eten met bestek en het vasthouden van een potlood. Daarnaast is het een kwestie van veiligheid. Een open beker is makkelijker schoon te maken dan een tuitbeker met onderdelen.
In de peuteropvang wordt er veel waarde gehecht aan hygiëne en eenvoud. Een glazen beker kan in de vaatwasser en gaat lang mee.
Hoe leer je je baby drinken uit een beker?
Begin met water, lauwe thee of melk uit een beker die je zelf vasthoudt. Zet je kind rechtop op schoot of in een stoel met goede ondersteuning.
Houd de beker aan de lippen en laat een klein slokje lopen. Je kind mag proeven en oefenen. Geef de beker daarna zelf vast, maar blijf erbij.
Als je kind veel morst, geef dan een dikkere drank zoals yoghurt of pap.
Door de dikkere substantie loopt het minder snel over de rand en leert je kind beter doseren. In de peuteropvang wordt dit soms toegepast: een kind krijgt eerst pap om te wennen aan de beker, daarna overstap naar water of melk. Oefen in bad of buiten bij warm weer. Dan is het minder erg als er een beetje morst.
Bovendien is het leuk en ontspannen. Houd je kindje goed in de gaten tijdens het drinken, zodat het niet te snel of te veel in één keer drinkt.
Bied regelmatig zowel open als dichte bekers aan. Geef je kind de keuze, maar stimuleer de open beker. In de peuteropvang zie je dat kinderen die beide soorten krijgen, sneller wennen aan de open beker en minder weerstand tonen.
Oefenen met een dikkere substantie
Als je kind moeite heeft met een open beker, probeer dan eerst yoghurt of pap.
Geef een hoeveelheid van ongeveer 50 ml in een kleine beker. Laat je kind zelf de beker kantelen en proeven. Door de dikte van de substantie leert het de juiste hoek en tempo te vinden.
Dit werkt vaak beter dan water, dat snel over de rand loopt. Geef je kind de tijd om ook eens samen de plantjes water te geven.
Het hoeft niet in één keer perfect. In de peuteropvang wordt er vaak geoefend tijdens de maaltijd, maar ook tussendoor met een klein slokje. Belangrijk is dat het leuk blijft en geen strijd wordt, net zoals bij het zelfstandig tandenpoetsen volgens een stappenplan.
Veel voorkomende fouten en hoe je ze voorkomt
Een veelgemaakte fout is te lang wachten met overstappen van fles naar beker.
Doe dit vóór de eerste verjaardag, anders kan je kind vasthouden aan de fles. Een andere fout is alleen tuitbekers of rietjesbekers aanbieden zonder een open beker. Dit beperkt de ontwikkeling van de mondmotoriek en kan leiden tot gebitsproblemen. In de kinderopvang zien we dat kinderen die alleen tuitbekers gebruiken, vaak moeite hebben met drinken uit een gewone beker als ze naar de basisschool gaan.
Dat is jammer, want het is een vaardigheid die makkelijk aan te leren is. Het is ook een valkuil om te veel te focussen op geen morsen.
Een beetje morsen hoort erbij. Geef je kind de ruimte om te leren, zonder druk, net zoals bij het verkennen van grenzen.
In de pedagogiek van Montessori gaat het om zelfstandigheid en vertrouwen, niet om perfectie.
Praktische tips voor ouders en pedagogisch medewerkers
- Geef je kind dagelijks de kans om uit een open beker te drinken, bijvoorbeeld bij de maaltijd of tijdens de pauze in de peuteropvang.
- Kies een beker die past bij de leeftijd en het formaat van de handen van je kind. Een beker van 100-150 ml is ideaal voor peuters.
- Gebruik een onderzetter of een placemat om de tafel makkelijker schoon te maken.
- Wissel af tussen water, thee en melk. Variatie houdt het interessant.
- Blijf rustig en positief, ook als het een keertje misgaat. Je kind leert door te oefenen.
Met deze aanpak wordt drinken uit een glazen beker een leuke en leerzame activiteit. In de peuteropvang en buitenschoolse opvang zie je kinderen groeien in zelfstandigheid en vertrouwen. En dat is precies wat Montessori voor peuters voor ogen heeft: kinderen die doen wat ze kunnen, met plezier en trots.